Mæðrstyrksnefnd Reykjavíkur 1928 – 2010.

Í febrúar 1928 varð hörmulegt sjóslys þegar togarinn Jón forseti  fórst út af Stafnesi. Fimmtán skipverjar fórust en tíu komust af.  Umræður hófust þegar í samfélaginu um að koma þyrfti ekkjum og föðurlausum börnum til hjálpar. Stjórn Kvenréttindafélags Íslands (KRFÍ) samþykkti skömmu síðar að bjóða öðrum kvenfélögum í Reykjavík til fundar til að ræða og hrinda í framkvæmd hugmyndum um almenna ekknastyrki. Fundurinn var haldinn hinn  20. apríl 1928 að Kirkjutorgi 4. Þar mættu 22 fulltrúar 10 kvenfélaga en þau voru: Kvenréttindafélag Íslands, Bandalag kvenna, Félag íslenskra hjúkrunarkvenna, Hvítabandið, eldri og yngri deild, Hið íslenska kvenfélag, Lestrarfélag kvenna, Kvenfélagið Hringurinn, Thorvaldsensfélagið og Verkakvennafélagið Framsókn. Einnig sátu fundinn fulltrúar Barnavinafélagsins Sumargjafar og Hjúkrunarfélagsins Líknar. Framkvæmdanefnd var kosin og hlaut hún nafnið Mæðrastyrksnefnd. Stofndagur 20. apríl 1928.

Frá stofnun 1928 til ársins 1939, þegar Mæðrastyrksnefnd var endurskipulögð og gerð að sjálfstæðri stofnun, var hún að mestu á vegum KRFÍ. Aðalverkefni nefndarinnar var í byrjun að hrinda í framkvæmd hugmyndum um almenna ekknastyrki. Það tókst og nokkru síðar hófst vinna við að afla stuðnings við að allar einstæður mæður, ekkjur, ógiftar konur og fráskildar,  fengju rétt til að fá greidd meðlög með börnum sínum. Jafnframt var unnið að því að þær fengju mæðralaun sem nægðu til að tryggja afkomu heimilis. Áfangasigur náðist 1935 með samþykkt svonefndra Framfærslulaga, þar sem m.a. voru tryggð meðlög með börnum ekkna, mæðrastyrkur tekinn upp og sveitarflutningur mæðra og barna þeirra afnuminn. Mæðrastyrksnefnd átti frumkvæði að og undirbjó fyrsta frumvarpið um barnavernd sem varð að lögum á Alþingi 1932. 

Saga Mæðrastyrksnefndar Reykjavíkur er saga um baráttu fyrir réttlátri og mannúðlegri félagsmálalöggjöf, einkum í þágu einstæðra mæðra og barna.  Starf hennar hefur haft mikil áhrif, jafnt á almenningsálitið sem á löggjöf og framkvæmd laganna. Starf nefndarinnar hefur líka breyst í áranna rás og í takt við tímann því stöðugt fjölgar þeim sem leita til nefndarinnar. Aðstoðin miðast ekki lengur aðeins við einstæðar mæður og börn þeirra, því karlar hafa nú bæst við, bæði einstæðir og með forsjá barna, auk öryrkja, eldra fólks og útlendinga af nokkrum þjóðernum. 

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur úthlutar matvælum hvern miðviku-dag  en fatnaði og ýmsum smávörum fyrsta þriðjudag í hverjum mánuði. Þá hefur nefndin veitt fermingarstyrki á hverju vori og einnig styrki til barna til dvalar í sumarbúðum og vegna þátttöku í leikjanámskeiðum. Og nýfædd börn fá vandaða gjafapakka með fatnaði og öðrum nauðsynjum. Sérstök jólaúthlutun er fastur liður í starfseminni og hefur hún hin síðustu ár verið í samstarfi við Hjálparstarf kirkjunnar, innanlands, og Rauða kross Íslands. Við úthlutanir nefndarinnar starfa sjálfboðaliðar, venjulega um 20 eldri konur, sem sumar hafa starfað launalaust í mörg ár hjá nefndinni. Þær eru fulltrúar þeirra sjö kvenfélaga sem  nú standa að nefndinni. En auk þeirra hafa nokkrir áhugasamir einstaklingar, bæði karlar og konur, unnið með nefndinni um lengri eða skemmri tíma.

Kvenfélögin að baki Mæðrastyrksnefndinni eru:
Kvenréttindafélag Íslands, Thorvaldsensfélagið, Hvítabandið, Félag háskólakvenna, Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna, Kvenfélag Alþýðuflokksins og Félag framsóknarkvenna.

Nefndin flytur innilegar þakkir öllum þeim fjölmörgu, sem stutt hafa starf hennar í gegnum árin með fjárframlögum og öðrum gjöfum, stórum og smáum,  - og ekki síst þeim sem gefið hafa vinnu sína margan, langan dag í þágu þeirra sem á aðstoð samfélagsins þurfa að halda.

Starfsemi Mæðrastyrksnefndar Reykjavíkur fer fram í húsnæði nefndarinnar að Hátúni 12 b, sími 551-4349, netfang maedur@simnet.is

Ragnhildur G. Guðmundsdóttir,
formaður Mæðrastyrksnefndar Reykjavíkur